اسكندر بيگ تركمان

154

تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )

ذكر مشايخ كرام و علماء اعلام و فضلاء ذوى العز و الاحترام سرآغاز جريده فضل و دانش از آن طبقه عليه مجتهد الثانى فريد العصر و الزمانى شيخ عبدالعال است كه خلف صدق مرحمت پناه مجتهد الزمانى شيخ عبدالعالى است در علوم معقول و منقول سرآمد روزگار بسيار خوش محاوره و نيكو منظر و صاحب اخلاق بود و من حيث الاستقلال و الاستعداد بر مسند عالى اجتهاد تمكن داشت و اكثر علماء عصر اذعان اجتهاد آن جناب مينمودند و اكثر اوقات در بلده طيبه كاشان اقامت نموده بدرس و افاده اشتغال مينمود و جمعى را بفيصل قضاياء شرعيه و اصلاح بين الناس ميگماشت و بنفس شريف نيز گاهى براى اجراء احكام شريعت غراء متوجه فيصل قضايا ميگشت و هرگاه بدرگاه معلى تشريف ميآورد حضرت شاه جنت مكان در تعظيم و توقير آن جناب نهايت مبالغه ميفرمودند و هميشه باب سعادت مآبش خواه در اردوى معلى و خواه در كاشان مرجع علماء و دانشمندان عصر بود و اكثر علماء در اصول و فروع بقول او عمل مينمودند و اجتهادات آن جناب بتصديق اكثر علماء مقرون بود و الحق ذات ملك صفاتش در آن حين آرايش ملك ايران و جهانيان بود . شيخ على منشار : وى عرب فاضل فقيه و شاگرد رشيد مجتهد مغفور شيخ على عبدالعالى بود در مسئله شرعيه اجوبه فتاوى قولش معتبر و موثوق در انتظام امور شرعى و عرفى صايب رأى و سرآمد اقران بود و انوار توجه و التفات حضرت شاه جنت مكان بر وجنات احوالش تافته بمنصب شيخ الاسلامى و وكالت حلاليات دار السلطنه اصفهان كه معظم ممالك و بلاد مشهوره آفاق است منصوب گشته و در آن مهم كمال استقلال يافته در تنظيم معاملات دينى و دنيوى آن ملك و رفع تسلط تعدى يد بيضا مينمود . مولانا عبدالله شوشترى : مولد شريفش دار الملك شوشتر است در اوايل حال مدتى در بلده شيراز كه آب و هوايش فضل پرور است بكسب علوم معقول روزگار گذرانيده چون همتش به تحصيل علوم معقول بود متوجه سفر عربستان گشته بصحبت بسيارى از فضلاء و دانشمندان آن ديار خصوصا فقهاء جبل عامل رسيده در اصول شرايع و ارشاد مسترشدى درجهء كمال يافت و از آنجا باردوى معلى آمده بعد از استسعاد بسعادت بساط بوسى شاه جنت مكان رخصت توطن مشهد مقدس معلى و مجاورت روضه متبركه حضرت امام الجن و الانس حاصل نموده مدتى در آن مكان شريف كه مهبط انوار الهى و فيوضات نامتناهى است بافادهء علوم و هدايت و ارشاد خلق اللّه و ترويج مذهب خلق اللّه از مسلك غفلت و غوايت عدول نموده بشاهراه هدايت و آگاهى ميرسيدند بالجمله همگى اطوار حميده‌اش پسنديده اكابر و اصاغر بود و در اوان جلوس سعادت مأنوس حضرت اعلى شاهى ظل اللهى اكثر اوقات در مشهد مقدس بناصح ارجمند آن حضرت پرداخته موجب مزيد آگاهى ميشد و هميشه منظور نظر مرحمت شاهانه ميشد